Mae’n rhaid i mi ddatgan diddordeb fan hyn: rwy’n ymwneud ag Indycube ac yn hyrwyddo ei nod o wneud gwaith yn decach. Rwyf hefyd yn ddiweddar wedi helpu Insole Court yn Llandaf i agor ei ofod cydweithio annibynnol (Desgiau’r Modurdy | Motor House Desks). Er nad oes gen i gyfran ariannol yn y fenter, mae’n haeddu llwyddo.<\/p>\n
Yn syml, mae’n bosib bod yr opsiwn o naill ai gweithio gartref neu yn y swyddfa yn addas i gyflogwyr, ond i nifer fawr iawn o bobl, nid yw’n bosib ac\/neu yn addas i weithio gartref, hyd yn oed yn achlysurol. Ni ddylid gadael i’r safbwynt cymharol freintiedig y sawl sydd yn berchen ar gartref gydag ystafell sb\u00e2r neu swyddfa bwrpasol, sydd heb blant yn byw gartref, neu sy’n medru rhannu gofal plant gyda phartner \u00e2 phatrymau gweithio hyblyg, ac yn y blaen, reoli’r drafodaeth am leoliadau gweithio.<\/p>\n
Yn sicr, mae manteision i weithio gartref i rai, yn achlysurol. Byddai’n rhagrithiol i mi beidio \u00e2 chydnabod fy mod i wedi elwa ohono ar sawl achlysur dros y blynyddoedd. Ond fel y drefn arferol? Na, ddim o gwbl.<\/p>\n
Cysuron cartref?<\/h2>\n
Ar y cyfan, mae pobl wedi bod yn wydn, yn hyblyg ac yn amyneddgar gyda threfniadau gweithio gartref dros y cyfnod clo. Ond mae ymateb o’r fath yn haws pan fydd rhywbeth yn newydd. Tybed a yw fy hyblygrwydd i wedi ei hogi mewn gwaith cymunedol lle rydw i wedi gweithio mewn pob math o leoliadau: neuadd yr eglwys, y swyddfa dai, caffis, y tr\u00ean, swyddfa’r cyngor, y ganolfan gymunedol, y Stiwt, y clwb, fy nghar. Mae ‘fy swyddfa’ i wedi bod yn strydoedd ac ystadau. A, do, mae fy nghartref wedi bod yn swyddfa i mi hefyd. Dim ond canran fach o fy ngyrfa sydd wedi ei threulio wrth ddesg swyddfa bwrpasol, a’r rhan fwyaf ohono yn rhywle arall.<\/p>\n
Os gallaf i ddod i arfer ag e, oni all pawb arall? Efallai, ond rydw i ar y cyfan wedi cael y rhyddid i ddewis o ble rwy’n gweithio. A dyma’r peth allweddol sydd ar goll o’r opsiwn cyfyng, un-neu’r-llall, o weithio gartref neu o’r swyddfa. Yn ogystal, nid yw pobl o reidrwydd yn wynebu dewis rhesymegol.<\/p>\n
Beth yw’r dewis i’r gweithiwr sydd mewn perthynas gamdriniol yn y cartref os nad yw’r swyddfa ar gael iddynt?<\/p>\n
Beth yw’r dewis i’r person ifanc sy’n dal i fyw gartref neu mewn llety a rennir?<\/p>\n
Beth yw’r dewis i’r person sy’n dioddef aflonyddwch neu wahaniaethu gan gymydog?<\/p>\n
Beth yw’r dewis i’r person sydd \u00e2 phartner sy’n gweithio shifftiau ac yn cysgu yn ystod y dydd?<\/p>\n
Beth yw’r dewis i’r person sy’n byw mewn llety rhent o safon isel?<\/p>\n
Beth yw’r dewis i’r p\u00e2r y mae eu perthynas yn fregus ond sydd nawr yn gorfod gweithio o’r un bwrdd bwyta?<\/p>\n
Costau’r cartref<\/h2>\n
Rhaid inni rymuso’r bobl hyn i allu gwthio yn \u00f4l yn erbyn y dewis un-neu’r-llall y gallai rhai cyflogwyr ei gynnig. Ond mae gwaith eisoes yn ansicr iawn i nifer o bobl, a gyda disgwyl diswyddiadau wedi-ffyrlo, bydd gweithlu ofnus yn dod yn un sy’n cydymffurfio. Yn hynny o beth, gobeithir bod undebau llafur eisoes yn barod i weithredu. Yn ogystal \u00e2 bod yn ansicr, i lawer mae gwaith yn afiach, yn ecsbloetiol ac yn cadw’r gweithwyr a’u teuluoedd mewn tlodi. Ond o ystyried aneffeithiolrwydd, cydsyniad neu ymoddefiad y mudiad llafur gyda’r tueddiadau modern hyn, efallai na allwn ddisgwyl y bydd yr undebau llafur yn camu i’r adwy wedi’r cyfan.<\/p>\n
Er gwaethaf costau, aneffeithlonrwydd a niwed amgylcheddol cymudo, o leiaf roedd yn darparu ffin glir rhwng bywyd gartref a bywyd gwaith (er gwaethaf y demtasiwn i wirio negeseuon e-bost ar y ffordd i mewn). Pan fyddwch chi’n gweithio wrth y bwrdd bwyta gyferbyn \u00e2’ch partner am hyd at bum diwrnod yr wythnos, daw’r ffin honno yn llawer llai amlwg.<\/p>\n
Rydym yn gynyddol ymwybodol o’r allanolion y mae ein system gyfalafol yn eu hachosi \u2013 llygredd a chostau amgylcheddol, risg systemig \u2013 ond gallem hefyd ychwanegu’r effaith emosiynol niweidiol ar berthnasau a theuluoedd. Oes modd hawlio ffioedd cwnsela priodasol ar dreuliau?<\/p>\n
Dylid hefyd ystyried y gost o ddefnyddio mwy o gyfleustodau. Gellir tybio y bydd cyfran o’r gorbenion y mae sefydliadau ym mhob sector yn eu cynnwys mewn cytundebau a cheisiadau am grantiau a chyllid yn cael eu trosglwyddo i weithwyr mewn modd cost lawn sy’n effeithlon o ran treth. Eto, rwy’n gobeithio bod arbenigwyr cyfraith cyfrifyddiaeth a chyflogaeth undebau llafur eisoes yn gweithio ar hyn \u2013 bydd angen i’w therapyddion iechyd galwedigaethol fod yn effro i’r cynnydd anochel mewn poen gwddf, cefn ac arddyrnau yn sgil sefyllfa gweithio gartref anaddas.<\/p>\n Mae’r cymdeithasegydd adnabyddus Ray Oldenburg wedi ymchwilio i’r hyn a elwir yn ‘drydydd llefydd’: y mannau hynny lle mae gwahanol bobl yn dod ynghyd i gymdeithasu, i drafod, i fwyta, i chwarae, i wedd\u00efo, i drefnu, ac yn y blaen. Maent yn wahanol i’r cartref a’r aelwyd (llefydd cyntaf) a’r gweithle (ail lefydd). Daw ystod eang o ofodau i’r gr\u0175p hwn o lefydd. Mannau cymunedol fel capeli, sefydliadau a chanolfannau cymunedol. Nid yw’r trydydd lle yn eiddo cyhoeddus, cymunedol neu nid-er-elw yn unig. Ystyrier, er enghraifft, werth cymdeithasol mentrau preifat fel salonau a barbwyr i gymunedau Affro-Carib\u00efaidd; amlygrwydd die Kaffeeh\u00e4user <\/i>yn niwylliant Fiennaidd yr 20G; y dafarn Brydeinig; neu gaffi Eidalaidd Idomeneo Faracci y ‘Dark Philosophers’ enwog yn\u00a0 y clasur o nofel gan Gwyn Thomas, a pholisi Idomeneo o groesawu pawb i’r caffi p’un ai ydyn nhw’n prynu rhywbeth neu beidio, gan resymu mai pobl dlawd yn unig sy’n mynd drwy eu bywydau heb brynu dim byd.<\/p>\n Y bobl ifanc hynny sy’n casglu tu allan i siopau? Dyna drydydd lle arall.<\/p>\n Gyda’r pandemig yn debygol o bylu’r ffin rhwng ail lefydd a llefydd cyntaf gweithwyr, gallai persbectif ‘gweithiwr’ traddodiadol geisio gwthio yn erbyn y gofynion i weithio gartref. Fersiwn modern y perchnogion o gloi allan fyddai gwerthu’r swyddfa neu adael i’r brydles ddod i’w therfyn ar eu lleoliad presennol. Rwyf i o’r farn na ddylid dadlau ble mae’r perygl i’r llefydd cyntaf (y cartref) a’r ail lefydd (y gwaith) orgyffwrdd, ond yn hytrach dylem fod yn rhoi cyfle i ail a thrydydd llefydd asio o ran yr maent yn cynnig; o leiaf yn y tymor byr tra bo sgileffeithiau’r pandemig i’w teimlo.<\/p>\n Mae’r dull hwn yn caniat\u00e1u i’r chwith archwilio’r potensial cyfoethog ‘ail-trydydd’ llefydd newydd, hybrid a berchnogir gan y gymuned, sydd nid yn unig o fudd i’r gweithwyr, ond i’r gymuned ehangach y mae’r gofodau hynny ynddi, gan gynnwys y sector breifat.<\/p>\n Rwyf wedi colli cyfrif o’r nifer o weithiau rydw i a gweithwyr cymunedol eraill wedi cwyno am yr anhawster i ymgysylltu \u00e2 phobl sy’n gweithio. Mae cymunedau difreintiedig, cymunedau ar gyrion trefi, ac ardaloedd gwledig yn diboblogi’n ddifrifol bob dydd. Mae hyn nid yn unig yn amddifadu’r cymunedau hynny o gyfalaf cymdeithasol gwerthfawr dyddiol, ond mae hefyd yn cyfyngu’r ffenestr aur sy’n agor rhwng tua 5.30-9pm o ddydd Llun i ddydd Iau (prin iawn ar ddydd Gwener i fod yn onest) i weithwyr cymunedol daro ar bobl sy’n gweithio i ofyn am eu sylw, eu syniadau, eu cyfraniadau, eu mewnbwn, eu cydsyniad neu eu llofnod.<\/p>\n Mae hyn hefyd yn cystadlu \u00e2 chyfleoedd pobl sy’n gweithio i fynd i ymarfer c\u00f4r, i ymarfer p\u00eal-droed, i’r rhandir, i’r cartref gofal i weld mam neu dad, i’r gampfa, i wedd\u00efo, i ddosbarthiadau nos, i helpu’r plant gyda’u gwaith cartref, i noson rieni…<\/p>\n Fel y dangosodd Sendhil Mullainathan ac Eldar Shafir yn eu llyfr Scarcity: Why having so little means so much, <\/i>mae gallu meddyliol pobl wedi ei raglennu’n ddieithriad i ganolbwyntio ar yr hyn sy’n orfodol neu yn frys yn unig. Mae trydydd llefydd yn cynnig cyfle nid yn unig i osgoi cymudo ond hefyd i ymgorffori gwaith yn arlliw bywyd cymunedol a chadw, buddsoddi a harneisio cyfalaf cymdeithasol at ddibenion y cymunedau eu hunain, yn hytrach nag er budd cyrchfan yr allyrwyr dyddiol.<\/p>\n Mae ail-trydydd ofodau hybrid yn llefydd perffaith i hwyluso gwreiddio strwythurau a chysylltiadau cydweithredol sy’n helpu lleihau’r risg o weithio’n annibynnol \u2013 y math o weithio y rhagwelwyd y byddai’n cynyddu yng Nghymru cyn y pandemig \u2013 ac y mae’r mudiad Cydweithredol eisoes wedi ei adnabod fel rhywbeth eithriadol o ansicr. Er enghraifft, nododd adroddiad Not Alone<\/a> nad yw enillion cynifer \u00e2 77% weithwyr hunangyflogedig yn eu codi uwchben y llinell dlodi, felly maent yn dibynnu ar gynilon, credyd (ffurfiol ac anffurfiol) ac enillion pobl eraill i oroesi. Mae eu hwyneb ‘rwy’n iawn’ maent wedi hen arfer ag ef yn cuddio’r simsanrwydd hyn.<\/p>\n Yn yr un modd ag y mae diffyg trwydded yrru a mynediad i gar wedi rhwystro pobl rhag cael gwaith, tybed a fydd diffyg amgylchedd addas i weithio ynddo y tu allan i’r swyddfa yn dod yn rhwystr \u00f4l-pandemig i gyflogaeth a chynnydd gyrfaol? Os ydych chi’n ei chael hi’n anodd aros mewn gwaith, mae’r neges bod gweithio gartref yn rhyw fath o newid radical yn y farchnad waith \u2013 fel y mae rhai rheolwyr yn ei awgrymu \u2013 yn wirion. Nid yw’n cynnig dihangfa o, ac mae’n cynyddu ecsploetiaeth gan, mwy-o’r-un-fath, i’r bobl hyn y mae David Harrey yn eu galw yn “precariat”.<\/p>\n Ac mae’r gris y mae’r precariat<\/i> arni ar fin gweld nifer o draed eraill yn glanio arni.<\/p>\n Bydd gwaith mewn system gyfalafol yn parhau i ailstrwythuro a bydd yn addasu i amddiffyn breintiau penodol ymysg grwpiau penodol, fel y mae wedi ei wneud erioed. Felly, mae angen i’r gweithwyr eu hunain a grwpiau sy’n cynrychioli’r precariat<\/i>, fel Undod, anelu’n chwyrn at y tir canol – rhywbeth y mae’r chwith radical yn aml yn amharod i wneud! – ond yn hyn o beth mae’r tir canol wedi ei ddiffinio fel gofodau cymunedau, fforddiadwy i gydweithio, sy’n agos i’r cartref a’r aelwyd. Mae’r gofodau hyn yn eithaf rhad i’w sefydlu ac ar y cyfan yn seiliedig ar asedau yn eu hanfod h.y., yn gwerthfawrogi ac yn cydnabod pa gryfderau sydd eisoes o fewn y gymuned (cysylltiadau, rhwydweithiau, cyfleusterau); yn hytrach nag yn canolbwyntio ar yr hyn nad <\/i>oes ganddi. Maent yn wrthgyferbyniad llwyr \u00e2 llawer o’r modelau trefol o gydweithio sy’n gaeth i fodelau twf blinedig, echdynnol a phentyrrol, a cholledau’n wedi gwaranti yn eu herbyn gan y cyhoedd (rydych chi’n gwybod pwy ydyn nhw…).<\/p>\n Ond, mae nifer o heriau.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/undod.cymru\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/sefydliad_y_glowyr_Coed_Duon.jpg\")
‘Trydydd llefydd’<\/h2>\n
Cefnogi’r precariat<\/i><\/h2>\n
Ymladd am yr hawl<\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/undod.cymru\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Tafarn_Cymunedol_a_hwb_Cymraeg.jpg\")