{"id":1137,"date":"2021-02-22T08:41:43","date_gmt":"2021-02-22T08:41:43","guid":{"rendered":"https:\/\/undod.cymru\/?p=1137"},"modified":"2021-02-22T16:57:40","modified_gmt":"2021-02-22T16:57:40","slug":"militariaeth-yng-nghymru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/undod.cymru\/cy\/2021\/02\/22\/militariaeth-yng-nghymru\/","title":{"rendered":"Militariaeth yng Nghymru"},"content":{"rendered":"

Erthygl a ymddangosodd gyntaf yn y Gymraeg ar wefan Cymdeithas y Cymod yn Ionawr 2021 i nodi fod y Cytundeb ar Wahardd Arfau Niwclear wedi dod i rym, a bod diwrnod o ymgyrchu yn erbyn y Rhyfel yn Yemen.<\/i><\/b><\/p>\n

\"Dydd
Dydd y Lluoedd Arfog 2018, Llandudno<\/figcaption><\/figure>\n

Militariaeth. Un o\u2019r pynciau pwysicaf, ond un na chaiff ei drafod rhyw lawer yn gyhoeddus yng Nghymru.\u00a0 Pam tybed?\u00a0 Mae\u2019n rheidrwydd gwneud hynny os ydym am geisio gwell dyfodol i\u2019n gwlad, ac yn wir i wledydd eraill.<\/p>\n

Yn Ionawr 2021 daeth Cytundeb ar Wahardd Arfau Niwclear i rym ar 22ain o\u2019r mis, a chafwyd dydd rhyngwladol o alw am derfyn ar y rhyfel yn Yemen ar y 25ain.\u00a0 Amser da felly i ystyried Cymru a militariaeth.<\/p>\n

Pam mae o ar gynnydd?\u00a0 Beth sy\u2019n bosib ei wneud i\u2019w wrthsefyll?\u00a0 Beth sy\u2019n addas i wlad fechan ar gyrion Ewrop mewn byd ansicr?\u00a0 Dylem hefyd feddwl am y traddodiad anrhydeddus o Heddychiaeth yng Nghymru, a sut y gall fod o ddylanwad heddiw ac yfory.<\/p>\n

…………………………………………………………..<\/p>\n

Mae trais yn rhan anorfod o gynhysgaeth y ddynoliaeth.\u00a0 Ein trasiedi yw\u2019r anallu i reoli trais o\u2019n gwirfodd fel cymdeithas.\u00a0 Trasiedi llawer mwy yw defnyddio grym y wladwriaeth ar gyfer trais cyfundrefnol.\u00a0 Defnyddir trais, neu\u2019r bygythiad o drais, gan y wladwriaeth er mwyn rheoli ei dinasyddion ei hun.\u00a0 Gormesir gwledydd eraill a rhyfelir yn eu herbyn.\u00a0 Manteisir ar yr awch diderfyn am arfau gan y diwydiant arfau cyfalafol – arfau sy\u2019n fwy a mwy dinistriol bob blwyddyn.<\/p>\n

Trais eithafol yw sylfaen grym gwladwriaeth y Deyrnas Gyfunol.<\/b><\/p>\n

Erys y gwirionedd hwn ar waetha\u2019r ffaith nad ydi\u2019r rhan fwyaf ohonom yn gweld ei effeithiau yn uniongyrchol.<\/p>\n

Mae Lluoedd Arfog y Deyrnas Gyfunol wedi bod yn ymladd yn rhywle yn y byd bob blwyddyn ers diwedd yr Ail Ryfel Byd yn 1945<\/a>.<\/p>\n

Allforir mwy o arfau gan y Deyrnas Gyfunol <\/a>nag unrhyw wlad yn y byd heblaw yr Unol Daleithiau.<\/p>\n

Daeth Cytundeb ar Wahardd Arfau Niwclear<\/a> dan oruchwyliaeth y Cenhedloedd Unedig i rym ar 22ain Ionawr 2021. Ni chymerodd y Deyrnas Gyfunol ran yn y trafodaethau yn arwain at y Cytundeb, ac mae wedi dweud na fydd byth yn ei arwyddo.\u00a0 Mae\u2019r Deyrnas Gyfunol yn meddu ar arfau niwclear, ac yn bwriadu adnewyddu Trident<\/a> ar waetha\u2019r gost enfawr o \u00a3205biliwn.<\/p>\n

Proses wleidyddol yw cyflyru poblogaeth i dderbyn a chefnogi fersiwn wyrdroedig a detholedig o filitariaeth.<\/b><\/p>\n

Gwneir popeth posib gan Lywodraeth Llundain i hybu militariaeth \u2013 a dydi Cymru ddim yn eithriad o\u2019r broses.\u00a0 Hwyluso\u2019r drefn yn ei ffurf gyfoes mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud, gwaetha\u2019r modd.<\/p>\n

Dyma a geir yn adroddiad<\/a> Pwyllgor Materion Cymreig San Steffan: \u201cWe are pleased that the MOD spend on the defence industry in Wales was higher than in many other areas in the UK. We were impressed by the contribution of the industry to the Welsh economy and society and by the strong support provided by the Welsh Government to develop the industry.\u201d\u00a0 <\/i><\/b>A <\/b>dyma<\/b><\/a> beth ddywedodd Alun Davies ym mis Rhagfyr 2018, pan oedd yng Nghabinet Llywodraeth Cymru: <\/b>\u201c<\/i><\/b>Mae Hunaniaith (sic)\u00a0 Gymraeg yn y Lluoedd Arfog yn rhan hanfodol o\u2019n hunaniaeth cenedlaethol.\u201d\u00a0 <\/i>Ac ymhellach: \u201cRydw i am weld presenoldeb milwrol yng Nghymru nid yn unig yn cael ei gadw ar lefelau presennol ond yn cael ei gynnal ac yn cynyddu.\u201d\u00a0 <\/i>Cofiwn hefyd fod Carwyn Jones wedi bod yn fodlon croesawu llongau tanddwr<\/a> Trident i Gymru n\u00f4l yn 2012.<\/p>\n

Penllanw llwyddiant treisiol Lloegr oedd yr Ymerodraeth Brydeinig.<\/b><\/p>\n

Yma yng Nghymru y sefydlwyd y model gan Edward 1af gyda\u2019i ryfeloedd didostur a\u2019i gyfres o gestyll i orfodi rheolaeth drwy ofn.\u00a0 Y wers i\u2019r Cymry, oedd eu hunain mor ryfelgar a pharod i greulondeb ymysg ei gilydd, oedd: \u201cTrechaf treisied, gwannaf gwaedded\u201d.\u00a0 O ganlyniad bu rhai o\u2019r Cymry yn fodlon iawn i weithio ac ymladd dros y Goron, yma a thramor.\u00a0 Enghraifft gyfoes o\u2019r meddylfryd taeog hwn oedd cynllun i adeiladu cofeb anferth \u2018Y Fodrwy Haearn\u2019 i gestyll Edward yn Fflint yn 2017. \u00a0 Dim ond gwrthdystio<\/a> gan y cyhoedd ataliodd y cynllun hwn gan CADW a gyflwynwyd i\u2019r cyhoedd gan Ken Skates, gweinidog yn Llywodraeth Lafur Cymru.<\/p>\n

Bu\u2019r Ymerodraeth Brydeinig yn drychinebus i gymaint o wledydd.\u00a0 Drylliwyd diwylliannau, tanseiliwyd econom\u00efau, sefydlwyd hiliaeth fel cyfundrefn, lluniwyd gwledydd drwy dynnu llinellau ar fap \u2013 a chollodd miliynau eu bywydau, fel yn India<\/a>.\u00a0 Rhaid i Gymru gydnabod ei rhan yn cefnogi, gwasanaethu ac ymelwa ar yr Ymerodraeth.\u00a0 Ac er mwyn amddiffyn yr Ymerodraeth yr aeth Prydain i ryfel ddwywaith yn yr ugeinfed ganrif, gyda\u2019r holl ddioddef a ddaeth yn sgil hynny.<\/p>\n

Gwaddol yr Ymerodraeth sydd i raddau helaeth yn llywio meddylfryd y Wladwriaeth Brydeinig, waeth pa blaid sydd yn rheoli yn San Steffan.\u00a0 Mae\u2019r Chwith Prydeinig a\u2019i gynrychiolwyr yng Nghymru yn euog o gredu fod canoli grym yn Llundain yn dal i fod y ffordd orau o drefnu cymdeithas ym Mhrydain a Gogledd Iwerddon, fel yr oedd yn y dyddiau pan reolai Prydain y moroedd.\u00a0 Mewn gwirionedd nid yw hyn o les i drigolion Loegr chwaith \u2013 mae meddwl fod gan y wladwriaeth Brydeinig yr hawl moesol i dra-arglwyddiaethu mor bell o\u2019r gwirionedd cyfoes nes ei fod yn chwerthinllyd.<\/p>\n

Felly afredir arian, adnoddau a phobl ar filitariaeth yn lle ei ddarparu ar gyfer adeiladu cymdeithas waraidd.\u00a0 Yn ddiweddar cyhoeddodd Johnson fod \u00a316.5biliwn yn ychwanegol i\u2019w wario ar \u2018amddiffyn<\/a>\u2019.\u00a0 Ychydig yn ddiweddarach cyhoeddwyd fod torri i fod ar y gyllideb i gynorthwyo gwledydd tlawd.\u00a0 Ac yn gyfrwys mae Prydain<\/a> yn ystyried fod rhai prosiectau milwrol yn rhan o gymorth i wledydd eraill.<\/p>\n

Sut mae Prydain i gael dylanwad ar y llwyfan byd-eang yn y byd cyfoes?\u00a0 Un ffordd yw drwy ymarfer gwahanol agweddau o rym milwrol.\u00a0 Trwy fynd i ryfel, yn amlach na pheidio fel partner i\u2019r Unol Daleithiau fel yn Irac ac Affganistan.\u00a0 Trwy ddarparu a gwerthu arfau i wladwriaethau \u2018cyfeillgar\u2019.\u00a0 Trwy hyfforddi lluoedd gwladwriaethau eraill mewn technegau rheoli pobl.\u00a0 Trwy barhau yn b\u0175er niwclear a thrwy hynny gadw sedd ar Gyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig.<\/p>\n

Er mwyn gwneud trais eithafol yn dderbyniol i drwch y boblogaeth defnyddir sawl dull i guddio a glastwreiddio\u2019r gwirionedd.<\/b><\/p>\n

Sut y gwneir hyn mor llwyddiannus?\u00a0 Trwy newid Sul y Cofio i fod yn Sul y Dathlu Rhyfel, a diwrnod VE yn sbloet jingoistaidd<\/a>.\u00a0 Trwy ramantu militariaeth.\u00a0 Trwy sefydlu \u2018Diwrnod y Lluoedd Arfog<\/a>\u2019 a chael \u2018Pencampwyr y Lluoedd Arfog<\/a>\u2019 mewn Cynghorau Lleol.\u00a0 Trwy ddefnyddio rhwysg y frenhiniaeth<\/a>.\u00a0 Trwy godi bwganod am elynion. Trwy gysylltu militariaeth efo swyddi sy\u2019n ddibynnol ar leoliadau milwrol.\u00a0 Trwy adeiladu economi sy\u2019n dibynnu ar fudreddi\u2019r diwydiant arfau rhyngwladol.\u00a0 Trwy ddatblygu technolegau rhyfel sy\u2019n lladd o bell, heb yr angen i anfon gormod o\u2019n pobl ni i faes y gad.\u00a0 Trwy ddirprwyo y gwaith budr o ymladd dramor i gynghreiriaid amheus.\u00a0 Trwy guddio erchyllterau rhyfel.\u00a0 Trwy gelu\u2019r gwirionedd am droseddau rhyfel am flynyddoedd.<\/p>\n

Mae aelodau a chyn-aelodau\u2019r Lluoedd Arfog yn ddioddefwyr yn ogystal \u00e2 bod yn llawforynion i drais.<\/b><\/p>\n

Caiff cyn aelodau o\u2019r Lluoedd Arfog eu gor-gynrychioli mewn carchardai, ymhlith y digartref, y diwaith, y rhai sy\u2019n ddibynnol ar alcohol, y rhai sy\u2019n gaeth i gyffuriau, y rhai sy\u2019n cael eu hunain mewn sefyllfaoedd treisgar megis yn y cartref, y rhai sy\u2019n dioddef o afiechyd meddwl.\u00a0 Yn gryno, effeithiau Syndrom \u00d4l Straen Niweidiol (Post Traumatic Stress Syndrome).\u00a0 Mae hyn yn naturiol yn rhoi treth drom ar deuluoedd a chyfeillion, ac ar y gymdeithas yn gyffredinol.\u00a0 Bylchog ac annigonol yw gofal y Lluoedd Arfog am eu cyn-aelodau \u2013 bydd y baich trymaf yn disgyn ar eraill.<\/p>\n

Nid damwain chwaith yw bod recriwtio\u2019r Lluoedd Arfog yn targedu ardaloedd tlawd a difreintiedig.<\/p>\n

Nid yw anghenion Cymru a gwerthoedd gw\u00e2r yn cael eu hadlewyrchu yma.<\/b><\/p>\n

Beth am edrych ar yr hyn sy\u2019n cael ei gefnogi yma, a gofyn \u2013 bob un ohonom \u2013 os ydi hyn yn cyd-fynd ag anghenion gwlad fechan yn y byd cyfoes?\u00a0 Beth am ystyried ffyrdd eraill o drefnu diogelwch ein pobl?<\/p>\n

Edrychwn felly ar y canlynol:<\/p>\n