{"id":489,"date":"2020-02-09T03:40:24","date_gmt":"2020-02-09T03:40:24","guid":{"rendered":"https:\/\/undod.cymru\/?p=489"},"modified":"2020-03-30T13:12:52","modified_gmt":"2020-03-30T12:12:52","slug":"felindre","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/undod.cymru\/cy\/2020\/02\/09\/felindre\/","title":{"rendered":"Gwers galed Felindre: galw am gyfundrefn gadarn i warchod ysgolion Cymraeg gwledig"},"content":{"rendered":"

Cyfrannwyd y darn hwn gan Angharad Dafis, cynrychiolydd cefnogwyr Ysgol Gynradd Gymraeg Felindre.<\/em><\/p>\n

Croesewir dyfarniad pellgyrhaeddol Comisiynydd y Gymraeg fod Dinas a Sir Abertawe wedi methu cymryd y cam statudol hanfodol o gyflawni asesiad o’r effaith ar y Gymraeg yn y gymuned cyn mynd ati i gau Ysgol Gynradd Gymraeg Felindre. Dywed y Comisiynydd:<\/p>\n

Yr unig gasgliad y gellir dod iddo yw y gallasai’r penderfyniad fod wedi bod yn wahanol i’r un a wnaed.<\/p><\/blockquote>\n

Hynny yw pe bai’r Cyngor wedi cyflawni’r asesiad yn gywir, gallasai drysau ysgol Felindre fod ar agor o hyd. Fel y saif, nid ydynt. Yn hytrach na dilyn argymhellion y Comisiynydd i ddefnyddio’r ysgol er lles y gymuned a’r Gymraeg, penderfyniad y Cyngor yw gwerthu’r ysgol mewn ocsiwn yn Llundain.<\/p>\n

Gobeithio y\u00a0bydd dyfarniad y Comisiynydd yn gweithredu fel rhybudd i awdurdodau lleol byrbwyll eraill ledled Cymru. Mae ysgolion Cymraeg gwledig yn sefydliadau cenedlaethol yn eu hawl eu hunain ac mae eu cynnal yn dyngedfennol i ddyfodol y Gymraeg yn enwedig pan fo grymoedd y farchnad yn gallu newid natur ieithyddol a chymdeithasol cymunedau dros nos.<\/p>\n

Gan na fedda’r Comisiynydd y grym i wyrdroi’r penderfyniad i gau’r ysgol, mae’r datganiad wedi dod yn rhy hwyr yn achos Ysgol Gynradd Gymraeg Felindre\u00a0\u2013 ysgol a leolwyd yn y Parsel Mawr \u2013 y gymuned \u00e2’r ganran uchaf o siaradwyr Cymraeg yn Sir Abertawe oll, 38.% o’i chymharu ag 11% ledled y sir. Pentref Felindre yw’r Cymreiciaf erbyn hyn o bentrefi’r Parsel Mawr ac mae’r ganran yno felly yn uwch na’r 38%. Mae\u00a0cau’r ysgol wledig olaf Gymraeg yn y pentref Cymreiciaf yn sir Abertawe yn ddiamau yn mynd i newid natur y gymuned am byth.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Mewn deddfwriaeth yn ymwneud ag unrhyw beth heblaw’r iaith Gymraeg, mi fuasai’r Cyngor wedi gorfod talu am eu camwedd wrth ddewis mynd yn groes i’r canllawiau a’r rheolau. Nid oes cyfundrefn ddigon cadarn yn ei lle i atal cyrff fel hyn rhag gweithredu’n ddi-hid tuag at gymunedau Cymraeg.<\/p>\n

Gan mai’r unig beth oedd yn mennu ar y Cyngor oedd her yn y llysoedd a’u bod yn tybio nad oedd grymoedd y Comisiynydd yn rhai digon eang i fedru ymestyn i her o’r fath, bwrw mlaen yn ddidrugaredd \u00e2’r cau a wnaethant er pob ap\u00eal ar iddynt oedi nes bod y Comisiynydd wedi cyflawni ei ymchwiliad. Erbyn i’r Comisiynydd gyhoeddi ei adroddiad terfynol, aeth blwyddyn a mwy heibio ac mae’r ysgol eisoes wedi bod ar gau ers tymor ysgol cyfan.<\/p>\n