Robert Owen ar ei Benblwydd yn 250 – Sosialydd Modern Iawn

Heddiw mae’n 250 mlynedd ers geni Robert Owen, yr arloeswr sosialaidd o’r Drenewydd a wnaeth gymaint – ynghyd â ffigurau fel ei gydwladwr Richard Price, y ffeminist Mary Wollstonecraft, a’i gymheiriaid yn Ffrainc Charles Fourier a Henri de Saint-Simon – i sefydlu’r egwyddorion a’r cerrig sylfaen gwleidyddiaeth flaengar fodern, wrth i’r Chwyldro Ffrengig a’i ganlyniad …

Beth nawr?

Rywbryd hwyr y dydd ddoe, mae’n debyg i Vaughan Roderick wneud sylw mai Llafur Cymru yw un o’r ychydig lywodraethau democrataidd cymdeithasol sydd yn weddill yn Ewrop. Ar yr olwg gyntaf, debyg bod hwn yn ymddangos yn sylw digon amlwg, o ystyried pedigri’r Blaid Lafur – a’r ffaith mai cefnogwr Corbyn oedd yr arweinydd a …

Y Trafferth gydag Abolish

Digwyddiad mwyaf digalon yr ymgyrch etholiadol i mi oedd derbyn darn o ‘lenyddiaeth’ Abolish drwy ein blwch post. Taflen oedd hi yn galw am ddiddymu’r Senedd ar sail y ffaith ei bod yn hyrwyddo addysg rhyw i blant. Yn ogystal ag amlygu hyblygrwydd ymgyrch ‘un pwnc’ Abolish, cadarnhaodd bod eu gwleidyddiaeth o’r math gwaethaf un o …

Gwlad a Gollodd ei Gwerthoedd

I’r sawl a fagwyd yn Aberystwyth a’r cyffiniau, mae’r Llyfrgell Genedlaethol yn adeilad ac yn sefydliad sydd yn annatod rhan o’r tirlun a’r cof. Yn blentyn ysgol dyma le fyddai rhywun yn ymweld mewn mudandod a pharchedig ofn er mwyn cymryd cipolwg ar Feibl William Morgan, ymgorfforiad gwyrth parhad yr iaith oedd yn llifo o’ch …

Y golau a ddychwel

Mae’r nos ar ei dywyllaf cyn ddaw’r wawr. Dyma eiriau i’w gofio yn nyfnderoedd argyfwng COVID-19. Wedi’r diwedd disymwth i Brexit a’r dilyw diweddar, mae ymadrodd arall yn neidio i’r meddwl – sef bod pethau drwg yn digwydd mewn trioedd. Mae’r digwyddiad diweddaraf yma, fodd bynnag, o fath arall – anhrefn, ar raddfa Feiblaidd. Cymorth …

Llofruddio llywodraethu “democrataidd”

Yn ôl ym mis Hydref, yn dilyn addoediad Senedd San Steffan, cawsom gyfrif cryno a brathog o derfynau democratiaeth Prydeinig ar y blog hwn – a ddatgelodd y graddau y mae’n cwympo’n brin o’r ddelfryd, a pha mor agored yw hi i gam-driniaeth. Gydag ychydig dros wythnos i fynd tan yr Etholiad Cyffredinol, nid oes …

Dihangfa Cymru o Brecsut?

Ychydig wythnosau yn ôl fe ddigwyddodd rhywbeth tra anarferol. Cyhoeddwyd darn gan Y Guardian oedd yn rhoi sylw i Gymru. Ymhellach – er gwaethaf y ffocws ar Brecsut – llwyddwyd osgoi hanesyn arall ar ffurf antur mewn i’r Heart of Darkness a’r ymgais diweddaraf i esbonio pam bod y brodorion wedi hunan-niweidio yn y fath …