Covid-19 yng Nghymru: 18 mis o lofruddiaeth gymdeithasol

Delwedd gan youtookthatwell Yr wythnos hon, mae adroddiad seneddol o bwys wedi beirniadu ymateb cychwynnol y Deyrnas Unedig i Covid-19 yn hallt, gan ei alw yn un o fethiannau iechyd cyhoeddus gwaethaf y Deyrnas Unedig erioed. Mae’r adroddiad wedi canolbwyntio ar yr ymateb yn Lloegr, uwchlaw’r ymateb yng Nghymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon. Mae’r …

Yr achos dros brydau bwyd ysgol am ddim yng Nghymru – YN AWR

Pan fu’n rhaid i’r rhan fwyaf o ysgolion gau eu drysau yng ngwanwyn 2020 o ganlyniad i’r pandemig, amlygwyd gwirionedd annymunol am ddifrifoldeb sefyllfa tlodi plant yng Nghymru. Daeth i’r amlwg yn syth fod ysgolion, yn ogystal â darparu addysg i blant, yn rhan o rwydwaith cymdeithasol hanfodol sy’n atal plant rhag llwgu. Heb y …

Nid yw Cymru ar werth: Mae angen mesurau arbennig i amddiffyn ein cymunedau

Yn isod mae addasiad o’r araith wnes i yn rali fawr Nid yw Cymru ar Werth ar argae Tryweryn ar 10fed Gorffennaf. Dwi wedi ychwanegu rhai darnau gadewais allan o’r araith ar y diwrnod ar gyfer byrder, gobeithiaf bydd pobl yn fwynhau yr cyfraniad gymaint a wnes i fwynhau cael gwneud o. Roedd yn fraint …

“Diwrnod Rhyddid”: hunan-dwyll Prydeinig iawn

Mae Gweinidog Iechyd newydd Lloegr, Sajid Javid, wedi cyhoeddi y bydd Boris Johnson, ar 19 Gorffennaf, yn sefyll o flaen pobl Lloegr, yn ddifwgwd ac yn wynebgaled, ac yn datgan “rhyddid”. Bydd Lloegr yn dileu pob amddiffyniad rhag Covid-19 ac yn gadael i’r feirws gylchredeg yn wyllt ar lefelau uwch byth: mewn geiriau eraill mae …

Tu hwnt i’r “drafodaeth trans”: cyflwyniad i gyd-destun coll

Yn dilyn trawsffobia diweddar ym mudiad annibyniaeth Cymru a Phrifysgol Caerdydd, mae aelod o Ferched Undod yn rhoi cyd-destun i’r “drafodaeth trans”, gormes pobl draws ac ideoleg Ffeminyddion Trawsffobaidd. Mae Undod yn sefyll mewn solidariaeth ddiamod â phobl draws ac anneuaid yng Nghymru a thu hwnt. Rhybudd cynnwys: Mae’r testun yn trafod trais yn erbyn …

Yr Athro Silvia Federici ar sosialaeth, ffeministiaeth a gofal (fideo)

Dyma drafodaeth a recordiwyd ar nos Sul 2il o Fai 2021. Dyma ddisgrifiad gwreiddiol y digwyddiad: Awdur ffeministaidd, athrawes ac ymgyrchydd yw Silvia Federici. Ym 1972 roedd hi’n un o sylfaenwyr yr International Feminist Collective â lansiodd yr ymgyrch Wages for Housework. Ynghyd ag aelodau eraill o Wages for Housework ac awduron ffeministaidd eraill megis …

Beth nawr?

Rywbryd hwyr y dydd ddoe, mae’n debyg i Vaughan Roderick wneud sylw mai Llafur Cymru yw un o’r ychydig lywodraethau democrataidd cymdeithasol sydd yn weddill yn Ewrop. Ar yr olwg gyntaf, debyg bod hwn yn ymddangos yn sylw digon amlwg, o ystyried pedigri’r Blaid Lafur – a’r ffaith mai cefnogwr Corbyn oedd yr arweinydd a …

Y Trafferth gydag Abolish

Digwyddiad mwyaf digalon yr ymgyrch etholiadol i mi oedd derbyn darn o ‘lenyddiaeth’ Abolish drwy ein blwch post. Taflen oedd hi yn galw am ddiddymu’r Senedd ar sail y ffaith ei bod yn hyrwyddo addysg rhyw i blant. Yn ogystal ag amlygu hyblygrwydd ymgyrch ‘un pwnc’ Abolish, cadarnhaodd bod eu gwleidyddiaeth o’r math gwaethaf un o …

Sgwrs gyda Sioned Williams – “Dwi ddim yn dod o deulu o wleidyddion ond dwi’n dod o deulu gwleidyddol.”

“Mae’n allweddol bod y Chwith yn esbonio i’w chefnogwyr fod pleidlais i Lafur i bob pwrpas yn wastraff pan ddaw at yr ail bleidlais.” Gyda’r etholiad yn nesau, rydym wedi cymryd y cyfle i holi ambell un o’r ymgeiswyr. Yn gyntaf dyma Sioned Williams, aelod Undod ac ymgeisydd Plaid Cymru. Shwmae Sioned. Hoffech chi ddweud …

Cam Nesaf Y Rhondda gan Leanne Wood – adolygiad

“The Welsh make and remake Wales day by day and year after year.  If they want to.” – Gwyn Alf Williams Beth yw sefyllfa sosialaeth yn y Gymru dymhestlog gyfoes? Cwestiwn amserol a ninnau ar drothwy etholiadau’r Senedd.  Oes yna, erbyn hyn, wleidyddion sy’n ddiedifar sosialaidd?  Os oes yna, sut fath o lwyfan sydd ganddyn …

Cymorth Cyfreithiol Drwgweithredol yng Nghymru

Dan Newman a Roxanna Dehaghani Mae system cyfiawnder troseddol Cymru a Lloegr yn ddeilchion, yn ôl yr awdur nodedig Secret Barrister. Mae degawdau o ddiffyg ariannu, a waethygwyd gan lymder llywodraeth y DU ers 2010, wedi llethu’r system gan greu bygythiad mawr i fynediad at gyfiawnder. Hyd yma, mae’r ddadl am broblemau cyfiawnder troseddol wedi …

Mae Undod yn cydsefyll â chymunedau Sipsiwn Roma a Theithwyr a’r protestwyr ym Mryste

Mae Undod yn cydsefyll â chymunedau Sipsiwn Roma a Theithwyr a’r protestwyr ym Mryste sydd wedi dioddef ymosodiadau ciaidd gan yr heddlu yr wythnos ddiwethaf, tra’n gwrthdystio yn erbyn y Mesur Troseddu, Dedfrydu a Llysoedd. Os caiff ei basio, bydd y ddeddfwriaeth hon yn dileu’r hawl i dresmasu, gydag effaith ddinistriol ar fywydau pobl grwydrol …

Y Frwydr dros Ddolydd y Gogledd: Moeswers y Gymru Gyfoes

Ar y 3ydd o Fawrth bydd dadl yn y Senedd ar y galw am ymchwiliad annibynnol i’r safle ar gyfer Canolfan Ganser Felindre. Yma mae Tessa Marshall, ymgyrchydd gydag Achub Dolydd y Gogledd, yn cynnig dadansoddiad manwl o’r hanes diweddar o amgylch y datblygiad, gan amlygu’r angen am ymchwiliad o’r fath a’r problemau dyrys gyda …

Cam ymlaen i’r ymdrech dros annibyniaeth radical yng Nghatalwnia

Daeth hwb i’r ymdrech dros annibyniaeth radical yn yr etholiadau seneddol yng Nghatalwnia yr wythnos ddiwethaf, wrth i’r bleidlais o blaid annibyniaeth symud yn sylweddol tua’r chwith. Gwelwyd lleihad yn y ganran a bleidleisiodd eleni oherwydd Covid-19, ond cyrhaeddodd 51%. Am y tro cyntaf, gwnaeth y pleidiau o blaid annibyniaeth i Gatalwnia dderbyn y mwyafrif …

Cyflog cymdeithasol i rieni a gofalwyr, pensiwn gofalwyr cenedlaethol, a Gwasanaeth Gofal Cenedlaethol i Gymru

Os oes un cyfnod mewn hanes sydd wedi amlygu pwysigrwydd gofal plant, a gwaith gofal yn gyffredinol, yna’r pandemig cyfredol yw hwnnw. Yn ogystal â gorfod ymateb i ysgolion yn cau funud olaf o ganlyniad i’r coranfeirws, mae nifer o deuluoedd wedi gorfod ymdopi â’r her o ofalu am eu plant anhwylus neu blant sy’n …

Gwlad a Gollodd ei Gwerthoedd

I’r sawl a fagwyd yn Aberystwyth a’r cyffiniau, mae’r Llyfrgell Genedlaethol yn adeilad ac yn sefydliad sydd yn annatod rhan o’r tirlun a’r cof. Yn blentyn ysgol dyma le fyddai rhywun yn ymweld mewn mudandod a pharchedig ofn er mwyn cymryd cipolwg ar Feibl William Morgan, ymgorfforiad gwyrth parhad yr iaith oedd yn llifo o’ch …

Achub y Paddle Steamer -llythyr i’r wasg

Yfory, bydd Pwyllgor Cynllunio Cyngor Caerdydd yn ystyried cais i ddymchwel y Paddle Steamer, sefydliad hanesyddol yn Butetown, ar gyfer tai cymdeithasol. Mae ymgyrchwyr wedi gwneud cais syml i ymgysylltu â nhw i ddod o hyd i ffordd o gadw lle i’r caffi ar y safle fel rhan o’r datblygiad. Rydym yn galw ar Arweinydd …

Nôl i Oes Thatcher i’r Llyfrgell Genedlaethol: Toriadau i’n Treftadaeth

Undeb Llafur Prospect y Llyfrgell Genedlaethol Ddeng mlynedd ar hugain yn ôl, yn nyddiau Margaret Thatcher, cynhaliodd y Swyddfa Gymreig adolygiad o’r Llyfrgell Genedlaethol Cymru gan ddod i’r casgliad bod angen cyllid ychwanegol ar y Llyfrgell. Cafwyd sylw parod gan was sifil o Whitehall ar y pryd, i aelod o’r tim rheoli: ‘Rydych chi’n hoff …

Tai haf ac ysgolion pentre: deuoliaeth y mudiad cenedlaethol

Angharad Dafis Mae cymunedau gwledig Cymru o dan warchae.  Mae tai haf ar y naill law a diddymu canolfannau cymdeithasol o bob math ar y llall yn cael effaith andwyol ar hyfywedd yr iaith Gymraeg heb sôn am ansawdd a safon bywyd trigolion y cymunedau hynny.  Ond nid yw’r naratif cenedlaetholgar prif ffrwd swyddogol fel …

Diddymu a disodli Heddlu De Cymru – a phob heddlu arall

Mae gan ein cymdeithas sawl problem. Nid yr heddlu yw’r sefydliad i’w datrys. Mewn gwirionedd, mae nhw’n broblem arall. Dylem ddiddymu’r heddlu, atgyweirio ein system cyfiawnder, gan yna defnyddio’r arian ac adnoddau a fydd ar gael i ymlid datrysiadau cyflawnedig, wedi’i sylfaenu ar dystiolaeth – meddai Harry Waveney. **** Wrth ystyried trais yr heddlu, mae …

Mae Bywydau Du o Bwys – Ailddatganiad

Ar y cyntaf o Fehefin y flwyddyn ddiwethaf, cyhoeddodd Undod y fersiwn gyntaf o’r datganiad yma mewn cydsafiad â’r sawl oedd yn mynnu cyfiawnder i George Floyd, a phawb sy’n brwydro yn erbyn hiliaeth a thrais y wladwriaeth ym mhobman. Nodwyd gennym ar y pryd bod yr ymgeisiadau treisgar i atal y protestiadau ar draws …

Yn Gyntaf, Na Wna Niwed

  Bydd llwyfannu ‘adroddiant adferiad’ (‘recovery narrative’) ôl-bandemig yng Nghymru – trwy ddathliad a esgorwyd arni gan ‘ryfel diwylliant’ Brexit – yn wrthddywediad llwyr, meddai Frances Williams. Yn hytrach na chydweithrediad rhyngwladol, ysgogi adroddiannau cenedlaetholgar ymosodol a wnaeth 2020, blwyddyn y pandemig.  Roedd disgrifiad o’r firws fel corff estron wedi arwain at gyfres o ddigwyddiadau …

Tyfu ein mudiad yn 2021

Mae sylw mawr wedi bod yn ddiweddar ar y nifer o aelodau sydd wedi ymuno â’r mudiad annibyniaeth yma yng  Nghymru. Mae YesCymru wedi bod wrthi’n ddyfal yn cyfrif y nifer cynyddol o aelodau ar y cyfryngau cymdeithasol, ac yn wir mae’r ffigyrau’n drawiadol iawn: mae’r aelodaeth wedi cynyddu o tua 2,500 ar ddechrau’r flwyddyn …

Sustem ddrwgweithredol

Y diwydiant ar dwf Os ydych chi am ddeall y Gymru gyfoes – sut y mae’n cael ei llywodraethu, ei diwylliant gwleidyddol,  y lefel o barch a roddir i iawnderau dynol sylfaenol – dechreuwch  â’r ffeithiau am garcharu. Yn ôl pob mesur, mae diwydiant carchardai Cymru yn ehangu. Ceir pum carchar yng Nghymru bellach: Brynbuga …

Gwir ystyr y Nadolig

Nid ydym yn gwybod pryd y cafodd Iesu o Nasareth ei eni. Mae’r Cristnogion cynharaf yn sôn am ddyddiau ym misoedd Mawrth, Ebrill, Mai a Thachwedd. Mabwysiadwyd Rhagfyr 25ain yn y bedwaredd ganrif yn rhan o’r broses o wneud y Gristnogaeth yn grefydd swyddogol yr ymerodraeth. Lan hyd deyrnasiad Cystennin ddechrau’r bedwaredd ganrif yr oedd …

Mae’r frwydr yn erbyn yr Amgueddfa Meddygaeth Filwrol yn parhau

Ar y 16ed o Ragfyr, caniataodd Pwyllgor Cynllunio Caerdydd adeiladu Amgueddfa Feddygaeth Filwrol ar Barc Britannia ym Mae Caerdydd, yng ngwyneb gwrthwynebiad lleol a chenedlaethol. Crëwyd yr amgueddfa yn 1952 i “adrodd hanes meddygaeth a gofal iechyd y fyddin, i bobl ac anifeiliaid, o gyfnod Rhyfel Cartref Lloegr hyd at y presennol”. Ei safle presennol …